Jan,

Als ik nu naar je kijk, voel ik een soort melancholie die jij onmogelijk kunt vatten. Ik ben namelijk jouw veertig jaar oudere zelf. Het voelt vreemd om je aan te spreken, maar ik geloof dat ik iets belangrijks te zeggen heb. Wat je ermee doet, laat ik aan jou over. Maar ik verwacht niets anders van jou, ik ken je.

Het is 16 augustus 2024, en ik lig languit in een doorgezakte zetel waarin ik noodgedwongen veel van mijn tijd doorbreng. Maak je geen zorgen, ik ben helemaal oké. Het is avond, het miezert buiten, en de kamer om me heen is gevuld met getemperd licht en omgeven met talloze herinneringen aan een leven vol hoogte- en dieptepunten.

Je bent zestien, Jan. Je denkt dat je al iets van de wereld kent, maar eigenlijk weet je van toeten of blazen. De enige waarheid van vandaag is dat de wereld voor je openligt en helemaal klaar is om door jou ontdekt te worden. Ik zie je voor me liggen in dat bed dat feitelijk veel te klein geworden is voor dat grote lijf van jou. Alleen ik weet dat je je eigenlijk veel kleiner en nietiger voelt dan dat grote lijf waarin je ronddraaft.

Wat zie je, Jan, wanneer je naar de horizon kijkt? Zie je avontuur dat je zo gretig najaagt, of begin je ook al de valstrikken te zien die ik niet kon vermijden?

Het is vreemd om jou te schrijven, want de weg die voor je ligt, is er één die ik al heb bewandeld. Ik ken hem. Hij kronkelt, is bochtig en zit vol diepe dalen, bezaaid met wolfijzers en schietgeweren, maar ook met momenten van puur geluk. Mag ik je verklappen dat die weg verraderlijk is? Je zult struikelen en vallen. Je zult jezelf verliezen en terugvinden, misschien vaker dan je nu voor mogelijk houdt. Je zal het wel doen.

Je zult liefhebben en geliefd worden, Jan. Met een vurigheid die alleen jij zult voelen, zoals je voor het eerst de hitte van de zon op je huid voelt branden en je hart doet ontploffen. Ja, er zullen vrouwen zijn die je hart sneller zullen laten slaan en die je zullen laten geloven dat de wereld alleen voor jullie tweeën bestaat. Je zal ontdekken dat liefde niet altijd een vriend is. Ze zal je ook verpletteren, je hart in duizend stukken breken en je achterlaten in een leegte waaruit je niet meteen weet te ontsnappen, waardoor je je zult afvragen of het allemaal wel de moeite waard is geweest.

Maar er is die ene, Jan. Degene die je hart voor altijd zal beroeren, zelfs op de lastigste momenten dat je het niet meer wil erkennen. Je zal haar leren kennen in een tijd waarin je van niets meer zeker bent en van nog minder iets begrijpt. Ze zal in je hoofd kruipen en onder je huid, om er te blijven, ook al wil je soms dat je haar nooit had ontmoet. Ze zal je rechthouden, en samen in de diepste afgronden afdalen. Ze is het licht en het donker ineen.

Soms, Jan, zul je merken dat het gemakkelijker lijkt om dingen diep in jezelf te verbergen, om ze weg te stoppen in een kluis diep in je hoofd, om te doen alsof ze er niet zijn. Jezelf voorliegen lijkt zo ogenschijnlijk een gemakkelijke manier om te overleven. Maar het is een vlucht die je uiteindelijk kan doen bezwijken onder het gewicht van je eigen gedachten en demonen. Je zal niet volhouden. Je zal je geheime brandkast openen en je zal vechten om niet te verdrinken in alles wat je probeerde te vergeten en te verdoven. Het zal je lukken.

Je zal schrijven, zoals ik nu doe. In die woorden op papier zal je mensen terugvinden en kwijtraken. Je zal verhalen schrijven over jezelf en over anderen, zelfs als je hun naam niet meer op papier wil zetten. Nostalgie zal in je verhalen doordringen en zal in elke zin weerklinken. Leer schrijven zoals je graag ziet met alles wat je in je hebt. Ik denk dat je dat nu al kan.

Daarom, schaam je niet voor wie je bent, of waar je vandaan komt, voor datgene wat je diep vanbinnen voelt of voor de verkeerde redenen niet durft loslaten. Zoek geen voldoening in luchtkastelen en jaag geen dromen na die de jouwe niet zijn. Wees rebels en tegendraads zoals je vandaag al bent en zoek geluk in kleine dingen, de dagelijkse.

Nu je jong bent, denk je dat je met iedereen een connectie moet hebben en dat iedereen jou graag moet zien. Je gelooft dat de wereld een open boek is waarvan elke pagina gevuld moet zijn met mensen die je begrijpen en je met schouderklopjes overladen. Het is niet zo, Jan. Diepgewortelde vriendschappen zijn zeldzaam. Je zal ontdekken dat je die band slechts met enkelen blijvend zult onderhouden. Je komt er vanzelf achter met wie je dat zal doen.

Er komt een dag waarop je zult begrijpen dat het leven niet die epische roman is die je je nu voorstelt. Het leven zit immers in hele kleine momenten, in onuitgesproken woorden, in een blik die je toegeworpen krijgt en die je met een glimlach beantwoordt. In die hand die je niet hebt durven vasthouden en in die keuze die je niet hebt durven nemen. Met het ouder worden zal je die momenten met je meedragen als een last, maar ook als een dierbare schat.

Het leven zal je leren dat spijt waardeloze pasmunt is. Toch zul je die in overvloed bezitten, om je er af en toe leeg mee achter te laten. Gooi die muntjes tijdig weg, ze wegen zwaar maar je koopt er niks mee. Ook dat zal je leren.

Op een dag als deze zal je je herinneren wat het betekende om jong te zijn, om te geloven dat alles mogelijk is en dat het leven zich wel zal uitvouwen zoals jij het wil. Alleen, Janneke, het leven houdt zich niet aan jouw regels. Je zal moeten leren buigen, zoals een plataan in de wind, anders zal je breken. Je zal het niet doen.

Dus, aan jou, mijn zestienjarige zelf, zeg ik met wijsheid van nu, wees niet zo hard voor jezelf.  Fouten zal je maken, sommige daarvan zullen je blijven achtervolgen tot je je laatste ademtocht uitblaast. Maar onthoud heel goed dat het juist die fouten zijn die je zullen vormen en je zullen maken tot de man die je uiteindelijk zal worden, ik dus, en jij natuurlijk.

Jan, je oudere zelf